شیوه‌ی روایت در داستان کوتاه مدرن

01-SaraTalebi.jpgسارا طالبی
عنصر زمان در داستان مدرن مانند آونگ در نوسان است و این تداعی‌ها هستند که بخش‌های ناگفته را بیان می‌کنند. خواننده تمایل دارد از میان خطوط ِ داستان، آن جنبه‌ی نانوشته را بی‌قضاوت دریابد. فرجام داستان با ابهام است و سرنوشت شخصیت اصلی واضح مشخص نمی‌شود.

modern.jpgزمانی که داستان کوتاه مدرنی را می‌خوانیم درواقع به جای اینکه روایتی از شخصیت باشد، با تبلوری از محتوای روحی روبه‌رو هستیم. شخصیت داستان از تمرکز عاجز است و در روند داستان با حقایقی مواجه می‌شویم که راوی هرگز بیان نکرده است اما در لابه‌لای خاطرات وجود دارند. همان‌گونه که قبلاً گفته شد، با وجود ارتباطات جمعی، شخصیت داستان در کنج و غربت خود به سر می‌برد و این امر موجب تک‌گویی درونی می‌شود. در داستان کوتاه مدرن ما به جای گفت‌وگو (Diolog) با تک‌گویی درونی (monolog) روبه‌رو هستیم.  
در داستان، روایت دانای کل که به قضاوت می‌پردازد، کنار گذاشته می‌شود و صرفاً حوادث، اتفاقات، خاطرات مرور می‌شوند. تداعی یعنی به یادآوردن یک خاطره و اتفاق بر اثر یک محرک بیرونی مانند سخنی، مکانی، شخصی و... . در داستان کوتاه مدرن این تداعی‌ها هستند که بخش‌های ناگفته را بیان می‌کنند. خواننده تمایل دارد از میان خطوط داستان، آن جنبه‌ی نانوشته را بی‌قضاوت دریابد. در داستان کوتاه مدرن بارها زاویه‌ی دید تغییر می‌کند به‌گونه‌ای که خواننده ابتدا گیج می‌شود اما در نهایت دنیای پنهان شخصیت را کشف می‌کند.
پیرنگ عنصری از داستان است که با جابه‌جا کردن آن داستان ویران می‌شود. پیرنگ در داستان رئالیستی دارای سیر خطی است: آغاز، میانه، فرجام و به عبارتی در داستان زمینه‌ای برای شکل‌گیری کنش داستان ایجاد می‌شود، سپس با «کشمکش» داستان به اوج می‌رسد و در نهایت داستان رو به اتمام می‌رود. در داستان مدرن این سیر زیر پا گذاشته می‌شود چراکه دوره‌ی مدرن عصر فروپاشی و گسست است. عنصر زمان در داستان مدرن مانند آونگ در نوسان است. داستان‌نویسان می‌خواهند القا کنند که سامان و نظم زندگی در دوره‌ی مدرن فروپاشیده است. پیرنگ در داستان مدرن زیاد مهم نیست بلکه اساساً واقعه و تأثیر آن بر ذهن مهم است. «تعلیق» در داستان مدرن نقش مهمی برای علاقه‌مندکردن خواننده دارد. فرجام داستان در داستان مدرن با ابهام است و سرنوشت شخصیت اصلی واضح مشخص نمی‌شود.
نکته‌ی مهمی که در خواندن داستان کوتاه باید لحاظ کرد: زمانی که داستانی را می‌خوانیم، وقفه‌ای طولانی میانش نیندازیم چراکه سیر جذابیت و زیبایی داستان ازبین‌می‌رود.